کتاب مقالات و رسالات تاریخی 10 (بیست و سه مقاله و رساله تاریخی) نوشته رسول جعفریان, توسط انتشارات علم با موضوع تاریخ، مقالات تاریخی, تاریخ تمدن و فرهنگ اسلامی به چاپ رسیده است.
شماری از مقالات این مجموعه در حاشیه درس‌های دانشگاهی شکل گرفته‌اند. برای نمونه، مقاله «کتاب‌های رجال و داده‌هایی در حوزه ملل و نحل» حاصل مباحث مطرح‌شده در کلاس‌های مرتبط است. همچنین در کنار درس تاریخ تمدن و فرهنگ اسلامی چند مقاله فراهم آمده که از آن میان می‌توان به مقدمه و تصحیح متن «مدینه فاضله اسلام» اشاره کرد.
نخستین نوشته‌های نویسنده در حوزه تمدن اسلامی ـ چه آن‌ها که به عربی و فارسی نگاشته شده و چه ترجمه‌هایی از زبان‌های اروپایی به عربی یا فارسی ـ نیز در پیوند با همین درس‌ها پدید آمده‌اند.
هر یک از مقالات این مجموعه به مناسبت و انگیزه‌ای خاص نوشته شده است؛ برای مثال:
مقاله «سیاسی شدن تفسیر آیات آغازین سوره اسراء» در پی بالاگرفتن مسئله فلسطین در چند دهه اخیر شکل گرفته است.
مقاله «شیخیه و یک رویا» نوشتاری کوتاه درباره سیدمحمد فاطمی قمی است.
گزارش کتاب «المرآة المسلمة» نوشته فرید وجدی با هدف بررسی الگوهای استدلال درباره حجاب ـ از گذشته تا امروز ـ نگاشته شده؛ گزارشی که می‌کوشد از روش‌های سنتی عبور کند و شیوه‌های استدلال اجتماعی جدید را مورد ارزیابی قرار دهد.
