کتاب «ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینه‌النبی» به قلم مهران اسماعیلی توسط انتشارات سمت منتشر شده و موضوع آن تاریخ و تاریخ مدینه است.
این اثر به عنوان کتابی مبنایی برای دانشجویان رشته تاریخ اسلام در مقاطع تحصیلات تکمیلی تدوین شده و برای آموزش سرفصل‌های دروس جزیرة‌العرب قبل از اسلام، سیره نبوی و تاریخ صدر اسلام نیز قابل استفاده است. کتاب با تکیه بر روش‌های زمینه‌گرایانه و استفاده از جدیدترین یافته‌های پژوهشی، خوانشی تازه از مدینه و ساختار اجتماعی و قبیله‌ای یثرب در آستانه هجرت ارائه می‌کند و نقدی بر برداشت‌های مدرن از مفهوم «شهر» در تحلیل مدینه اولیه دارد.
مباحث کتاب ساختار اجتماعی
-
جغرافیای یثرب/مدینه در آستانه ظهور اسلام
-
بازسازی جغرافیای تاریخی یثرب/مدینه
-
جغرافیای طبیعی یثرب/مدینه
-
عالیه و سافله در ساختار جغرافیای زیستی یثرب/مدینه
-
زیستگاه روستایی یثرب/مدینه در صدر اسلام
-
جغرافیای سیاسی و اجتماعی یثرب/مدینه
-
رویکرد اجتماعی به گسترش اسلام در یثرب/مدینه
-
مناسبات قبیله‌ای در عالیه و سافله در آستانه هجرت پیامبر
-
وضعیت دینی یثرب در آستانه هجرت نبوی
-
تلقی ساکنان یثرب از وحی مکی
-
عوامل افزایش نفوذ پیامبر در یثرب
-
خاستگاه قبیله‌ای مؤمنان یثرب/مدینه از آغاز تا بیعت عقبه دوم
-
گسترش اسلام در سافله پس از پیمان عقبه
-
گسترش اسلام در عالیه پس از پیمان عقبه
-
گاه‌شناسی نام‌گذاری «انصار» و تطبیق آن بر طوایف یثرب/مدینه
