کتاب حماسه

کتاب حماسه (شناخت نامه ی حماسه ای ایران و جهان) نوشته فروغ اولاد, توسط انتشارات چشمه با موضوع تاریخ، اسطوره شناسی, تاریخ ایران و جهان به چاپ رسیده است.

فروغ اولاد در کتاب «حماسه: شناخت‌نامه‌ی حماسه‌های ایران و جهان» به بررسی ماهیت ادبیات حماسی و مؤلفه‌های بنیادین آن می‌پردازد. او با نگاهی تاریخی و تطبیقی، حماسه را در دوره‌ها و زاویه‌های گوناگون تحلیل می‌کند و مرزهای آن را با ادبیات داستانی، به‌ویژه رمان، روشن می‌سازد. در دیباچه‌ی کتاب تأکید می‌شود که حماسه روایت زندگی و سرگذشت یک قوم و ملت است؛ روایتی که بازتاب‌دهنده‌ی نگاه خاص آن ملت به جهان پیرامون خویش است. شکل‌گیری حماسه با همبستگی ملی و پیوند اقوام ساکن یک سرزمین ارتباط مستقیم دارد و فراز و فرودهای تاریخی یک ملت، اعم از پیروزی‌ها و شکست‌ها، به تداوم و بالندگی فرهنگ اصیل آن گره خورده است.

در بخشی از کتاب، نویسنده به مقایسه‌ی حماسه و داستان می‌پردازد و ضمن پذیرش خاستگاه مشترک آن‌ها به‌عنوان گونه‌های ادبی، تفاوت‌های اساسی‌شان را برجسته می‌کند. جهان حماسی جهانی یکدست و هماهنگ است که قهرمان در تمامیت آن حضور دارد و معنای خود را از کلیت جمعی می‌گیرد؛ اما در رمان، تجربه‌ی جهان پراکنده و گسسته است. رمان که نمود شاخص ادبیات عصر جدید به شمار می‌رود، روایتگر سیر درونی انسانی است که از جامعه‌ای نامهربان جدا افتاده و دچار بیگانگی شده است. قهرمان رمان در آرزوی رسیدن به کمال است، اما این کمال همواره دور از دسترس می‌نماید. در این جهان، امر قدسی خاموش شده و انسان پیوند خود را با معنا از دست داده است؛ از همین رو، دیگر توان فهم ژرفای کنش‌های خویش را ندارد. نتیجه آن است که رمان بر تنهایی انسان تأکید می‌کند و شکافی عمیق و پرنشدنی میان فرد و دیگران در جهانی وسیع و مبهم پدید می‌آورد؛ جهانی که برخلاف حماسه، حضور خدا در آن رنگ باخته است.