کتاب مجموعه قوانین و مقررات پولی و بانکی نوشته محسن عباسی مقرب توسط انتشارات مجد با موضوع حقوق به چاپ رسیده است.

این کتاب مجموعه‌ای منظم از قوانین، آیین‌نامه‌ها، مقررات، بخش‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های حاکم بر فعالیت‌های پولی و بانکی را گردآوری کرده و آنها را به‌صورت طبقه‌بندی‌شده ارائه می‌کند.
اهمیت این کتاب در این است که فعالان حقوقی، وکلا، کارشناسان بانکی، دانشجویان حقوق و اقتصاد و مدیران مالی می‌توانند تمامی مقررات مهم این حوزه را در یک مرجع معتبر و یکپارچه مشاهده کنند. متن کتاب علاوه بر گردآوری قوانین، برخی توضیحات روشن‌کننده و نکاتی کاربردی نیز ارائه می‌دهد و برای استفاده حرفه‌ای و آموزشی بسیار مناسب است.

معرفی مباحث کتاب مجموعه قوانین و مقررات پولی و بانکی

1. مقدمه‌ای بر نظام پولی و بانکی

در این بخش، ساختار کلی نظام مالی کشور معرفی می‌شود؛ شامل نقش پول، اهمیت بانک‌ها، وظایف آنها در اقتصاد و جایگاه حقوقی نظام بانکی.

2. تعاریف و مفاهیم بنیادین حقوق پولی و بانکی

اصطلاحاتی مانند پول، اعتبار، نرخ بهره، بانک تجاری، بانک تخصصی، مؤسسات اعتباری، عملیات بانکی و سایر مفاهیم پایه توضیح داده می‌شود.

3. قانون پولی و بانکی کشور

اصلی‌ترین چارچوب قانونی این حوزه که نقش پول، واحد پول، وظایف سیستم بانکی و سیاست‌های کلی اقتصاد پولی را تعیین می‌کند.

4. وظایف و اختیارات بانک مرکزی

در این بخش کارکردهایی مثل چاپ پول، تنظیم سیاست پولی، کنترل تورم، مدیریت ذخایر ارزی، تنظیم مقررات بانک‌ها و نظارت‌های کلان معرفی می‌شود.

5. مقررات مربوط به نظام ارزی و سیاست‌های ارزی

قوانین مربوط به ارز، خرید و فروش ارز، نظارت بر عملیات ارزی، صادرات و واردات ارز، نرخ رسمی و آزاد و مقررات انتقال ارز بررسی می‌شود.

6. قوانین ناظر بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری

ساختار حقوقی تأسیس بانک‌ها، نحوه فعالیت، مسئولیت‌ها، اختیارات، ادغام، انحلال و نظارت‌های قانونی بیان می‌شود.

7. قانون عملیات بانکی بدون ربا

اصول و مبانی بانکداری اسلامی و حذف بهره ربوی، انواع قراردادهای اسلامی و الزامات اجرای این قانون توضیح داده می‌شود.

8. مقررات مربوط به عقود اسلامی در نظام بانکی

عقودی مانند مشارکت، مضاربه، فروش اقساطی، جعاله، سلف، مرابحه و اجاره به شرط تملیک که پایه اعطای تسهیلات در بانک‌ها هستند.

9. قوانین مربوط به نظارت، کنترل و بازرسی بانک‌ها

تمام مقررات مربوط به بازرسی، گزارش‌دهی مالی، کنترل داخلی، الزامات بانک مرکزی و سیستم‌های نظارتی درون‌بانکی تشریح می‌شود.

10. مقررات مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم

الزامات شناسایی مشتری (KYC)، گزارش تراکنش‌های مشکوک، رصد نقل‌وانتقال‌های مالی و ضمانت اجراهای مرتبط بررسی می‌شود.

11. آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های مهم بانکی

مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های اجرایی که بانک‌ها باید در عملیات روزانه خود رعایت کنند، مانند نحوه ارائه خدمات، فرم‌ها، فرآیندها و محدودیت‌ها.

12. مقررات مربوط به تسهیلات، تعهدات و ضمانت‌ها

شرایط اعطای وام، وثایق، ضمانت‌نامه‌ها، تضامین، تقسیم‌بندی تسهیلات و قوانین مربوط به تعهدات مشتری و بانک.

13. قوانین مرتبط با چک، سفته و اسناد تجاری بانکی

احکام حقوقی چک، برگشت، مسئولیت‌ها، سفته، برات، و اسناد تجاری که در سیستم بانکی نقش کلیدی دارند.

14. جرائم و تخلفات بانکی و ضمانت اجراها

این بخش به تخلفات مدیران، کارکنان، مشتریان، جرائم مالی، فساد بانکی، تخلفات ارزی و مجازات‌های مرتبط می‌پردازد.

15. سایر قوانین و مقررات تکمیلی نظام مالی و پولی کشور

قوانینی که مکمل سایر مقررات بانکی‌اند، مانند مالیات‌های بانکی، مقررات حسابداری بانک‌ها، و دستورالعمل‌های حمایتی و نظارتی.