کتاب شاخه زرین پژوهشی در جادو و دین نوشته جيمز جرج فريزر با ترجمه کاظم فیروزمند توسط انتشارات آگاه موضوع دین, تاریخ ادیان به چاپ رسیده است.

سر جیمز فریزر، مردم‌شناس برجسته و متخصص ادبیات یونان و روم، از چهره‌های مهم مکتب کمبریج در مطالعات خاورمیانه به‌شمار می‌رفت. او در میانهٔ دههٔ ۱۸۸۰ پروژه‌ای گسترده را دربارهٔ تاریخ آغازین انسان و پیوند میان فرهنگ‌های باستانی و فرهنگ‌های مردمان غیرغربی عصر خود آغاز کرد. این تحقیقات سرانجام او را از سال ۱۸۹۰ تا ۱۹۱۵ به نگارش اثر مشهورش، «شاخهٔ زرین» رساند.

فریزر در این کتاب، در جست‌وجوی منشأ آداب، باورها و مناسک کهن، به واکاوی گستردهٔ سنت‌های جهان باستان و فرهنگ عامهٔ جوامع غربی می‌پردازد. او در قالب این پژوهش، مسیر تحول اندیشهٔ انسان و تا اندازه‌ای تاریخ ادیان ابتدایی و آیین‌هایی را که نسل‌ها از آنها یادگار نگه داشته‌اند، ترسیم می‌کند.

«شاخهٔ زرین» پژوهشی عظیم، تطبیقی و فرهنگی در زمینهٔ اسطوره و دین است؛ اثری سرنوشت‌ساز که می‌کوشد وجه مشترک تقریباً همهٔ ادیان اولیه را با یکدیگر و همچنین با ادیان نوین‌تر، مانند مسیحیت نشان دهد. هستهٔ اصلی دیدگاه فریزر این است که ریشهٔ همهٔ ادیان در آیین‌های باروری نهفته است؛ آیین‌هایی که حول محور پرستش و قربانی‌کردن شاهِ مقدسی شکل می‌گرفتند که تجسد یک خدای میرنده و زنده‌شونده، یا الوهیتی خورشیدی بود. این فرمان‌روا در آیینی نمادین با الههٔ زمین پیوند می‌یافت، در موسم برداشت قربانی می‌شد و با آغاز بهار حیات دوباره می‌یافت. فریزر معتقد است این الگو در هستهٔ بسیاری از اسطوره‌های جهان تکرار می‌شود.

اهمیت «شاخهٔ زرین» تنها پژوهشی نیست؛ جایگاه ادبی آن نیز چشمگیر است. نویسندگان و هنرمندان بسیاری همچون ییتس، جویس، لارنس، الیوت، رابرت گریوز، ویندام لوئیس، ازرا پاوند و جوزف کمبل عمیقاً از این کتاب الهام گرفته‌اند.