زندگی سراسر حل مسئله است؛ از شناخت جهان تا فهم جامعه
از نظر کارل پوپر، مسئله فقط مانعی نیست که باید از سر راه برداشته شود؛ مسئله نقطه آغاز شناخت و یادگیری است. انسان با پرسش‌کردن، پیشنهاد راه‌حل‌های احتمالی، آزمودن آن‌ها و اصلاح خطاهایش پیش می‌رود. کتاب زندگی سراسر حل مسئله است مجموعه‌ای از نوشته‌های این فیلسوف برجسته است که همین نگاه را در حوزه‌های گوناگون، از فلسفه علم و معرفت‌شناسی تا تاریخ و سیاست، دنبال می‌کند.
علم چگونه پیشرفت می‌کند؟
بخش نخست کتاب به مسائل علوم طبیعی و چگونگی شکل‌گیری و تحول نظریه‌های علمی اختصاص دارد. پوپر در مقاله «منطق و تکامل نظریه علمی» به فرایند رشد دانش می‌پردازد؛ فرایندی که در آن نظریه‌ها نه با تأییدهای پی‌درپی، بلکه با قرارگرفتن در معرض نقد و امکان ابطال آزموده می‌شوند. این دیدگاه، یکی از محورهای مهم فلسفه علم اوست و نشان می‌دهد چرا نقدپذیری در شناخت علمی اهمیت دارد.
مسئله ذهن و بدن، معرفت‌شناسی تکاملی و بررسی دیدگاه‌های یوهانس کپلر درباره منظومه شمسی نیز در همین بخش جای می‌گیرند. این مباحث از زاویه‌های متفاوت به پرسش‌هایی درباره واقعیت، شناخت و تحول معرفت نزدیک می‌شوند. خواننده در این بخش با اندیشه‌های فیلسوفی آشنا می‌شود که خطا را پایان راه نمی‌داند، بلکه امکان شناسایی و اصلاح آن را بخشی از فرایند شناخت تلقی می‌کند.
از فلسفه علم تا آزادی و دموکراسی
در بخش دوم، دامنه بحث از علوم طبیعی فراتر می‌رود و به تاریخ، سیاست و سازمان زندگی اجتماعی می‌رسد. پوپر درباره آزادی و نظریه دموکراسی می‌نویسد و در مقاله‌ای که عنوان کتاب از آن گرفته شده، ایده حل مسئله را در افقی گسترده‌تر بررسی می‌کند. نقد تفسیر کلبی‌مسلکانه تاریخ نیز نشان می‌دهد که او با برداشت‌هایی که رویدادهای تاریخی را صرفاً از دریچه بدبینی و بی‌اعتمادی توضیح می‌دهند، درگیر است.
قرارگرفتن این نوشته‌ها در کنار مقالات فلسفه علم، پیوند مهمی را آشکار می‌کند: نقد، گفت‌وگو و بازنگری در باورها تنها به آزمایشگاه و نظریه‌های علمی محدود نیستند؛ این شیوه تفکر در بررسی مسائل اجتماعی و سیاسی نیز اهمیت دارد.
زندگی سراسر حل مسئله است برای علاقه‌مندان به فلسفه علم، معرفت‌شناسی و اندیشه سیاسی پوپر، فرصتی فراهم می‌کند تا با طیفی از دیدگاه‌های او در یک مجموعه آشنا شوند. ترجمه شهریار خواجیان از نشر مرکز، کتابی را در اختیار خواننده قرار می‌دهد که هم برای پیگیری ایده‌های اصلی پوپر و هم برای شناخت ارتباط میان علم، تاریخ و سیاست قابل‌توجه است.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، می‌تواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی می‌کنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتاب‌هایی که ماندگار می‌شوند.
