دو مسئله بنیادین اخلاق؛ آیا اراده آزاد است و اخلاق بر چه اساسی شکل می‌گیرد؟
آیا انسان واقعاً در انتخاب‌هایش آزاد است؟ چه چیزی به یک عمل ارزش اخلاقی می‌بخشد؟ و آیا می‌توان مسئولیت انسان را پذیرفت، بی‌آنکه از پیش آزادی اراده او را مسلم بدانیم؟ آرتور شوپنهاور در کتاب دو مسئله بنیادین اخلاق به سراغ پرسش‌هایی می‌رود که از مهم‌ترین چالش‌های فلسفه اخلاق‌اند؛ پرسش‌هایی درباره اختیار، انگیزه‌های انسانی و مبنای داوری اخلاقی.
این اثر با ترجمه رضا ولی‌یاری و انتشار از سوی نشر مرکز، دو رساله مستقل اما مرتبط را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد: «در باب آزادی اراده» و «در باب بنیان اخلاق». هر دو رساله را می‌توان مکمل دفتر چهارم کتاب جهان همچون اراده و تصور دانست؛ با این تفاوت که شوپنهاور در اینجا استدلال‌های خود را از نقطه‌ای مشترک‌تر آغاز می‌کند و می‌کوشد به‌جای تکیه مستقیم بر مبانی متافیزیکی دستگاه فلسفی‌اش، مسئله‌ها را جداگانه و تحلیلی بررسی کند.
آیا اراده انسان آزاد است؟
در رساله نخست، شوپنهاور ابتدا مفاهیمی مانند آزادی و خودآگاهی را روشن می‌کند و سپس می‌پرسد آیا انسان صرفاً از راه آگاهی خود می‌تواند آزادی اراده‌اش را اثبات کند. او نسبت میان اراده، آگاهی و انگیزه‌ها را می‌کاود و به این مسئله می‌پردازد که رفتار انسان تا چه اندازه از شخصیت و شرایط اثر می‌پذیرد. در این بحث، تفاوت میان احساس آزادبودن و اثبات فلسفی آزادی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
بنیان اخلاق؛ انگیزه‌ها و ارزش کنش‌ها
رساله دوم از مسئله‌ای متفاوت اما پیوسته با بحث آزادی آغاز می‌شود: اخلاق بر چه اساسی استوار است و چه چیزی یک عمل را از نظر اخلاقی ارزشمند می‌کند؟ شوپنهاور در این بخش، مبانی اخلاق کانت را نقد می‌کند و به انگیزه‌های رفتار، وجدان، عدالت و شفقت یا انسان‌دوستی می‌پردازد. از نظر او، برای فهم ارزش اخلاقی یک کنش، صرف توجه به ظاهر رفتار یا پیروی از یک قاعده کافی نیست؛ باید انگیزه‌ای را که فرد را به انجام آن عمل واداشته نیز بررسی کرد.
دو مسئله بنیادین اخلاق برای خوانندگانی که به فلسفه غرب، ایدئالیسم آلمانی و پرسش‌های بنیادین اخلاق علاقه دارند، فرصتی فراهم می‌کند تا استدلال‌های شوپنهاور را در دو موضوع اساسی دنبال کنند و با نقد او بر برخی دیدگاه‌های اخلاقی پیشین آشنا شوند. این کتاب در عین حال، دریچه‌ای برای درک بهتر پیوند میان اخلاق و فلسفه عمومی شوپنهاور است.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، می‌تواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی می‌کنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتاب‌هایی که ماندگار می‌شوند.
