کتاب دو امدادی تک نفره

کتاب دو امدادی تک نفره (خاطرات 1329-1357) نوشته محمد شمس لنگرودی توسط انتشارات چشمه با موضوع ادبیات، ادبیات داستانی، رمان ایرانی به چاپ رسیده است.

خواندن حدیث روزگار سپری‌شده‌ی شاعر، ما را در مسیر آفرینش شعر و امکان شاعری قرار می‌دهد و راه آمده و رفته را روشن می‌کند؛ هر آنچه میان سطرهای شعرهای او شاید قابل فهم نباشد، با روایت زندگی او روشن می‌شود. کتاب «دو امدادی تک‌نفره: خاطرات ۱۳۲۹–۱۳۵۷» روایت محمد شمس لنگرودی از سال‌هایی است که در آن، او در حال فهم و کشف جهان بوده و عشق، سیاست، هنر و ادبیات را آرام‌آرام در خود فرو برده و شمس شاعر را ساخته است. شمس لنگرودی در این کتاب، با همان ایجاز، ساده‌گویی و عمقی که از او سراغ داریم، هر آنچه تا انقلاب ۵۷ بر زندگی‌اش گذشته را در فصل‌هایی کوتاه و درعین‌حال گیرا روایت کرده است؛ روایتی که خواندنش جذاب و تأمل‌برانگیز است.

خاطره، واقعیتی است که وجود دارد و وجود ندارد؛ واقعیتی که هرچه از آن دور می‌شویم، به ما نزدیک‌تر می‌شود. خاطره، اتفاقی است که افتاده و تمام شده، اما به‌طور کامل تمام نشده است؛ با ما هست و جزئی از ما شده است. همه‌ی اتفاقات چنین نیستند؛ عمده‌ی آن‌ها به مرور از ذهن پاک می‌شوند. تنها اندک‌شماری از آن‌ها در ذهن می‌مانند و آینده‌ی ما را شکل می‌دهند. دریا وجود دارد، اما دیده نمی‌شود مگر این‌که بلند شویم و برویم و آن را ببینیم. خاطره نیز به همان اندازه در ذهن ما هست، اما نمی‌توانیم به سراغش برویم، چراکه دیگر وجود ندارد.

رقت و اندوه خاطره از همین بودن و نبودن آغاز می‌شود. زندگی عبارت از گذران تقویمی عمر نیست، بلکه روزها و ساعاتی است که خاطره‌ی آن‌ها در وجودمان باقی می‌ماند. از ده دوازده سال دوران کودکی و نوجوانی، همه‌ی روزها در ذهن و روح ما باقی نمانده است. تنها روزها و لحظاتی را به یاد می‌آوریم که اتفاق مهمی در آن‌ها رخ داده؛ اتفاقاتی که اگر جمع شوند، شاید بیش از یک هفته نشوند. یعنی تمام دوران کودکی و نوجوانی ما، در حقیقت، یک هفته بود و باقی همه پرت و حاشیه است. سال‌های جوانی نیز به همین گونه‌اند. فکر می‌کنیم در اقیانوسی از خاطرات غرق شده‌ایم، اما اگر بنشینیم و به اتفاقات آن سال‌ها بیندیشیم، بیش از چهل یا پنجاه خاطره در ذهن ما باقی نمانده است. بسیاری از کسان و نام‌ها فراموش شده‌اند؛ بسیاری از اتفاقات نیز از یاد ما رفته‌اند. تنها تعدادی از نام‌ها، آدم‌ها و اتفاقات باقی مانده‌اند که به هر دلیلی برای ما مهم بوده و آینده‌مان را ساخته‌اند.