کتاب دفترهای زندان دفتر اول و دوم

کتاب دفترهای زندان (دفتر اول و دوم) نوشته آنتونیو گرامشی ترجمه حسن مرتضوی توسط انتشارات چشمه با موضوع فلسفه، حکمت، درباره فلسفه به چاپ رسیده است.

مهم‌ترین آثار یکی از آزاداندیش‌ترین و یگانه‌ترین متفکران تاریخ، مجموعه‌ای است که به «دفترهای زندان» معروف شده و سال‌ها منتظر بودیم تا با ترجمه و تحقیق حسن مرتضوی منتشر شود. آنتونیو گرامشی در طول زندگی کوتاه ۴۶ ساله‌اش به نمونه‌ای برجسته از روشنفکران بدل شد؛ روشنفکری حقیقی که از هیچ‌چیز و هیچ‌کس هراسی نداشت و در راه آزادی و برابری مردمش بی‌وقفه مبارزه کرد؛ چه با نوشتن، چه با سخنرانی و حتی حضور مستقیم در میان تظاهرات و مردم معترض.

گرامشی که مارکسیست بود و تا پایان عمر مارکسیست ماند، سال‌ها شکنجه و زندان را تحمل کرد و در حالی آزاد شد که به دلیل تعمد حکومت فاشیستی ایتالیا در ممانعت از درمان بیماری‌اش، تنها یک هفته زنده ماند.

«دفترهای زندان» مجموعه‌ای از یادداشت‌های نظری بی‌نظیر اوست که از سال ۱۹۲۹ در زندان موسولینی نوشتن آن‌ها را آغاز کرد و تا پیش از مرگ ادامه داد. این یادداشت‌ها، که بعدها به شکل کتاب منتشر شدند، سندی آشکار از ذهنی آزاد، اندیشه‌ای گشوده و تعهدی روشنفکرانه‌اند. هر جمله از این دفترها کلاس درسی است سرشار از بینش فلسفی، اجتماعی، تاریخی، سیاسی و اقتصادی، در کنار احساسات انسانی و نبوغ بی‌نظیر گرامشی.

مجلد منتشر شده شامل دفترهای اول و دوم است و دفاتر دیگر نیز به زودی منتشر خواهند شد. این یادداشت‌ها با حرکتی جذاب و در عین حال عمیق، از دل تاریخ، ادبیات، فلسفه، اساطیر و افسانه‌ها عبور می‌کنند و وضعیت حال و آینده جامعه و عواملی که به قدرت رسیدن فاشیسم و سرکوب مردم منجر شد را تحلیل می‌کنند.

به همین دلیل، «دفترهای زندان» و ایده‌های رهایی‌بخش گرامشی، نه تنها اثری تاریخی، بلکه ضرورتی برای فهم امروز و فردای ماست؛ مطالعه‌ای که باید با اشتیاق و دقت انجام شود.