کتاب دست آخر

کتاب دست آخر نوشته ساموئل بکت ترجمه مهدی نوید توسط انتشارات چشمه با موضوع ادبیات، ادبیات داستانی، نمایشنامه به چاپ رسیده است.

در این کتاب، بازی‌ای طراحی شده که همان‌طور که هَم در پایان نمایشنامه می‌گوید، «از اول بردی نداشته‌ای.» صحنه نمایش، اتاقی است با دو پنجره؛ یکی به سمت دریا و دیگری به سمت زمین. هر دو پنجره در ارتفاعی قرار دارند که برای دیدن بیرون باید از نردبان بالا رفت.

شخصیت‌های «دست آخر» – همان‌طور که در حواشی و توضیحات ترجمه جدید نمایشنامه اشاره شده – به نظر می‌رسد «تنها بازماندگان یک فاجعه نامعلوم» باشند و اقامتگاه‌شان به نوعی پناهگاه تبدیل شده است، جایی که مفسران نمایشنامه آن را شبیه جمجمه‌ی انسان توصیف کرده‌اند. در توضیحات آمده است: «محیط دست آخر تداعی‌گر جمجمه انسان است و کنش یک مونودرام را نشان می‌دهد؛ کاراکترهای مجزا صرفاً جنبه‌هایی از یک آگاهی واحدند، ارواحی حیاتی که با غده صنوبری درآمیخته‌اند. در این چارچوب، هَم ممکن است عملکرد استدلال ذهن باشد و کلاو حواس آن، و نَگ و نِل خاطرات یا رویاها را بازنمایی کنند. پس‌نشینی از جهان فیزیکی به این پناهگاه، تداعی‌کننده عقب‌نشینی نفس‌گرایانه، شاید از سوی یک هنرمند، به گوشه‌های ذهن است؛ نتیجه این است که هیچ عقب‌نشینی واقعی ممکن نیست، چراکه آگاهی نهادی پویا و در کشاکش است تا به یک یگانگی منسجم برسد؛ بنابراین هیچ پناهگاه و گریزی واقعی وجود ندارد.»

همچنین داستان کوتاه حاشیه‌ای روایت دیوانه‌ای است که فکر می‌کرد دنیا به پایان رسیده است. او نقاش و حکاک بود و من او را بسیار دوست داشتم. به دیدارش می‌رفتم، در دیوونه‌خانه، و با دست‌هایم او را کنار پنجره می‌کشیدم تا منظره را ببیند: ذرت‌های در حال قد کشیدن، بادبان‌های قایق‌های ماهی‌گیری، زیبایی‌های همه‌جا. اما او دستش را پس می‌کشید و به گوشه‌ای می‌رفت؛ هراسان بود، چرا که هرچه دیده بود، خاکستر شده بود.