دادا و سوررئالیسم؛ دو جنبش برای برهم‌زدن قواعد هنر
چه چیزی هنرمندان را واداشت تا به قواعد تثبیت‌شده‌ی هنر و ادبیات پشت کنند و راه‌هایی تازه برای آفرینش پیدا کنند؟ دادائیسم و سوررئالیسم از جنبش‌هایی هستند که در واکنش به سنت‌های رایج هنری شکل گرفتند، اما هرکدام مسیر و آرمان‌های خاص خود را داشتند. کتاب دادا و سوررئالیسم نوشته‌ی سی. دبلیو. ای. بیگزبی، با ترجمه‌ی حسن افشار، به سراغ تاریخ و اندیشه‌ی این دو جریان می‌رود تا روشن کند چرا پدید آمدند، چه اهدافی را دنبال کردند و میراثشان چگونه در گذر زمان تغییر کرد.
دادائیسم در فضای بحران‌های فرهنگی و اجتماعی اوایل قرن بیستم شکل گرفت و با رویکردی شورشی، قراردادهای پذیرفته‌شده‌ی هنر و منطق متعارف را به چالش کشید. سوررئالیسم نیز با تأکید بر تخیل، رؤیا و ظرفیت‌های ناخودآگاه، در پی گسترش مرزهای تجربه و آفرینش هنری بود. با وجود پیوندهای تاریخی میان این دو جنبش، نمی‌توان آن‌ها را یکسان دانست؛ شناخت تفاوت‌هایشان برای درک درست‌تر هنر مدرن اهمیت دارد.
از بیانیه‌ها تا آرمان‌های هنری
بیگزبی در بخش نخست کتاب به دادا می‌پردازد و با بررسی تعریف‌ها، اظهارنظرها و بیانیه‌های این جنبش، مسیر گسترش آن و ویژگی‌هایی را دنبال می‌کند که به شکل‌گیری هویتش انجامیدند. عنوان «شیوه‌ی ویروس دادا» نیز بر گسترش و سرایت ایده‌های این جریان دلالت دارد؛ جریانی که با زیر سؤال بردن معیارهای متعارف، بر فضای هنری زمان خود اثر گذاشت.
در بخش دوم، نویسنده به سوررئالیسم می‌رسد و شکل‌گیری، رشد، جنبه‌های سیاسی و خاستگاه‌های زیبایی‌شناختی آن را بررسی می‌کند. توجه به بیانیه‌ها و تعریف‌های ارائه‌شده از این مکتب، امکان مقایسه‌ی آرمان‌های نظری با مسیر تاریخی آن را فراهم می‌کند. کتاب همچنین به مسئله‌ای مهم در مطالعه‌ی جنبش‌های هنری می‌پردازد: نام‌ها و اصطلاحات در طول زمان معناهای تازه‌ای پیدا می‌کنند و آنچه بعدها به یک مکتب نسبت داده می‌شود، همیشه با برداشت و خواست بنیان‌گذاران آن یکسان نیست.
راهنمایی برای شناخت مکاتب هنری و ادبی
دادا و سوررئالیسم برای دانشجویان و علاقه‌مندان به ادبیات مدرن، تاریخ هنر، فلسفه و مکاتب ادبی منبعی مقدماتی و متمرکز است. ساختار کتاب به خواننده کمک می‌کند ابتدا با دادائیسم و سپس با سوررئالیسم آشنا شود و در کنار رویدادهای تاریخی، بیانیه‌ها و دیدگاه‌های نظری هر جریان را نیز بشناسد. اگر می‌خواهید فراتر از تعریف‌های کوتاه و کلیشه‌ای این دو مکتب بروید و زمینه‌های شکل‌گیری و تفاوت‌های آن‌ها را بهتر درک کنید، این کتاب می‌تواند نقطه‌ی شروع مناسبی باشد.
در آژانس کتاب، باور داریم انتخاب درست یک کتاب، می‌تواند آغاز مسیری ماندگار در یادگیری باشد. به همین دلیل، آثاری را معرفی می‌کنیم که شایستگی ماندن در کتابخانه و ذهن مخاطب را داشته باشند؛ کتاب‌هایی که ماندگار می‌شوند.
