کتاب جیگ و فیکسچر قید و بست ها گام به گام طراحی و ساخت

کتاب جیگ و فیکسچر قید و بست ها گام به گام طراحی و ساخت ویرایش دوم نوشته ادوارد هافمن با ترجمه اکبر شیرخورشیدیان, توسط انتشاراتطراح با موضوع مهندسی مکانیک، ماشین های ابزارسازی به چاپ رسیده است.

معرفی مباحث کتاب جیگ و فیکسچر

۱) انواع اصلی و وظایف کلی جیگ و فیکسچرها
انواع اصلی

جیگ‌ها (Jigs)

ابزارهایی که علاوه بر نگهداری قطعه، هدایت ابزار برشی مثل مته را هم انجام می‌دهند.

انواع:

مته‌جیگ (Drill jig)

جیگ قالبی (Template jig)

بوکس جیگ (Box jig)

کانال جیگ (Channel jig)

فیکسچرها (Fixtures)

فقط قطعه را محکم و دقیق نگه می‌دارند؛ هدایت ابزار ندارند.

انواع:

فیکسچر ماشین‌کاری

فیکسچر焊کاری

فیکسچر مونتاژ

فیکسچر اندازه‌گیری

وظایف کلی

ایجاد دقت بالا در ماشین‌کاری

افزایش سرعت تولید و تکرارپذیری

تثبیت و نگهداری صحیح قطعه

کاهش خطای انسانی

ارتقای ایمنی کار

کاهش هزینه‌ها از طریق کاهش ضایعات و تنظیمات مجدد

۲) بررسی طرح از جنبه اقتصادی

برای اینکه یک جیگ یا فیکسچر از نظر اقتصادی به‌صرفه باشد باید موارد زیر بررسی شود:

الف) هزینه‌های اولیه

قیمت مواد

هزینه ساخت

هزینه طراحی و نقشه‌کشی

زمان ساخت

ب) هزینه‌های عملیاتی

زمان نصب و راه‌اندازی

سهولت استفاده و کاهش زمان ماشین‌کاری

هزینه تعمیر و نگهداری

ج) میزان صرفه‌جویی

کاهش زمان تولید هر قطعه

کاهش خطا و ضایعات

افزایش عمر ابزار برشی

کاهش نیاز به نیروی متخصص

افزایش تیراژ تولید

د) تحلیل نقطه سر به سر

بررسی اینکه سرمایه‌گذاری برای ساخت جیگ/فیکسچر در چه تعداد تولید بازگشت سرمایه (ROI) خواهد داشت.

۳) طراحی و ساخت جیگ و فیکسچرها
مراحل طراحی

شناخت کامل قطعه

ابعاد

جنس

تلرانس‌ها

چگونگی ماشین‌کاری

انتخاب نقاط اتکا و قیدگذاری

رعایت اصول ۶ نقطه‌ای

جلوگیری از حرکت در ۱۲ درجه آزادی

انتخاب مکانیزم‌های قفل و گیره

گیره‌های پیچشی

اهرمی

هیدرولیکی

پنوماتیکی

قفل‌های سریع

تحلیل مقاومت و سختی

جلوگیری از لرزش

حفظ استحکام در برابر نیروهای ماشین‌کاری

طراحی بدنه اصلی

انتخاب جنس (چدن، فولاد، آلومینیوم)

طراحی پایه‌ها، بست‌ها، بوش‌ها و راهنماها

ساخت و مونتاژ

ماشین‌کاری دقیق

عملیات حرارتی (در صورت نیاز)

تست نهایی روی دستگاه

۴) روش‌های خاص در نگه‌داشتن قطعات
الف) قید و بست‌های مکانیکی

گیره‌های پیچشی

بست‌های اهرمی سریع

خارهای موقعیت‌دهنده

پین‌های قیدگذاری

ب) روش‌های هیدرولیکی

برای قطعات بزرگ یا سنگین

سرعت بالاتر و گشتاور ثابت

ج) روش‌های پنوماتیکی

مناسب تولید انبوه

سبک، سریع و کم‌هزینه‌تر از هیدرولیک

د) نگهداری با مگنت

مخصوص قطعات فولادی

برای سنگ‌زنی یا فرزکاری سبک

ه) نگهداری با خلا (وکیوم)

مناسب قطعات نازک و ظریف

جلوگیری از تغییر شکل و خمش

و) چسب‌ها و مواد نگهدارنده موقت

برای ماشین‌کاری قطعات خیلی کوچک یا هندسه‌های پیچیده