کتاب انسان و سرنوشت نوشته مرتضی مطهری توسط انتشارات صدرا با موضوع ادیان و مکاتب به چاپ رسیده است.
این کتاب مقدمهاى دارد تحت عنوان «علل انحطاط مسلمین» و در این مقدمه، بحث درباره برخى موضوعات لازم شمرده شده از جمله اعتقاد به سرنوشت و قضا و قدر، و این کتاب به این موضوع اختصاص یافته است. منظور از طرح این مسئله در این کتاب اولاً تحقیق در این جهت است که آیا اعتقاد به سرنوشت، آن طور که قواعد برهانى فلسفى ایجاب مىکند، از نوع عقاید و افکارى است که معتقدین خود را به سستى و تنبلى مىکشاند و مردمى که به این عقیده مىگرایند خواهناخواه به انحطاط کشیده خواهند شد، یا این عقیده اگر درست تعلیم داده شود چنین تأثیر سوئى ندارد؟ ثانیاً اینکه اسلام این مسئله را چگونه و به چه طرزى تعلیم داده است و تعلیم اسلامى در این زمینه چه تأثیرى در روحیه پیروان اسلام داشته است و مىتواند داشته باشد؟ استاد شهید مطهرى با طرح دقیق مسئله در این کتاب، به خوبى توانسته است شبهات موجود در باب نسبت آزادى و اراده انسان با قضا و قدر الهى را پاسخگو باشد و تحلیلى درست و روشن از این موضوع در اختیار خواننده کتاب قرار دهد.
معرفی مباحث کتاب انسان و سرنوشت
- ردیف اصلی مسئله سرنوشت
- مسئلۀ سرنوشت در این جزء بحثهایی از علل انحطاط مسلمین قرار گرفته است
- نویسنده از چه زمانی متوجه این سلسله بحثها شد ؟
- تمدن عظیم اسلامی
- مایه گرفتن تمدن جدید اروپایی از تمدن اسلامی
- سخنان گوستاو لوبون و سخنان ویل دورانت
- چرا مسلمانان به قهقرا برگشته ؟
- آنچه لازم است مقدمۀ این سلسله مباحث قرار گیرد
- طبیعت زمان از نظر فلسفۀ تاریخ
- علل انحطاط مسلمین در سه بخش
- پاره ای از عقاید و افکار اسلامی که متهم و مسئول شناخته شده اند
- برخی مقررات اسلامی از این نظر
- آیا خصایص و ممیّزات روحی ملل اسلامی عامل انحطاط مسلمین بوده است ؟
- دو طبقۀ متنفّذ و مسئولیتها آنها از این نظر
- عوامل بیگانه
- و...