«علوم انسانی اسلامی» تعبیری است که سال‌ها محل بحث و مناقشه بوده است: آیا اسلامی‌کردن علوم انسانی ممکن است؟ و اگر آری، به چه معنا؟ کتاب «علوم انسانی اسلامی: معنا، مبنا و نظریه‌ها» نوشته دکتر عسکر دیرباز، از انتشارات سمت، می‌کوشد به همین پرسش‌های بنیادین پاسخ دهد؛ نه با شعار، بلکه با تحلیل فلسفی منظم و گام‌به‌گام.
دکتر عسکر دیرباز، استاد فلسفه و از پژوهشگران شناخته‌شده در حوزه فلسفه اسلامی و مباحث علم و دین، در این اثر سه محور اصلی را از یکدیگر تفکیک می‌کند: نخست «معنا»؛ یعنی مقصود دقیق از علوم انسانی اسلامی چیست و چه برداشت‌هایی از آن وجود دارد. دوم «مبنا»؛ یعنی پیش‌فرض‌های فلسفی، معرفت‌شناختی و انسان‌شناختی‌ای که چنین علمی بر آن‌ها استوار می‌شود. و سوم «نظریه‌ها»؛ یعنی الگوها و رویکردهایی که برای تولید علم دینی در حوزه علوم انسانی ارائه شده‌اند.
نویسنده با رویکردی تحلیلی–انتقادی، دیدگاه‌های موافق و مخالف را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که بحث بر سر اسلامی‌سازی علوم انسانی، پیش از هر چیز بحثی فلسفی درباره ماهیت علم، نسبت عقل و وحی، و نقش ارزش‌ها در معرفت است. این نگاه، کتاب را از آثار توصیفی و شعاری متمایز می‌کند و آن را به متنی برای «اندیشیدن» بدل می‌سازد.
ساختار کتاب در چهار فصل:
۱. معنا — مفهوم‌شناسی علوم انسانی اسلامی و بررسی تعاریف و برداشت‌های گوناگون
۲. مبانی — پیش‌فرض‌های فلسفی، معرفت‌شناختی و انسان‌شناختی علوم انسانی اسلامی
۳. نظریه‌ها — مرور و تحلیل رویکردها و الگوهای مطرح در تولید علم دینی
۴. گامی در مسیر نظریه‌پردازی — ارائه جمع‌بندی و پیشنهاد نویسنده برای حرکت به سوی نظریه‌پردازی
از ویژگی‌های شاخص کتاب می‌توان به این موارد اشاره کرد:
- تفکیک روشن میان معنا، مبنا و نظریه در بحث علوم انسانی اسلامی
- رویکرد فلسفی و تحلیلی، به دور از سطحی‌نگری و شعارزدگی
- بررسی دیدگاه‌های موافق و مخالف و نقد منصفانه آن‌ها
- ارائه گامی عملی در مسیر نظریه‌پردازی، نه فقط توصیف وضع موجود
- ساختار چهارفصلی منظم و مناسب برای تدریس در دوره‌های دانشگاهی
کتاب برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته‌های فلسفه، فلسفه علم، علوم تربیتی و مطالعات دین، و همچنین استادان و پژوهشگران حوزه علم دینی و سیاست‌گذاری علم، اثری ارزشمند و به‌روز است.
برای تهیه این کتاب، فروشگاه اینترنتی آژانس کتاب امکان سفارش آسان و مطمئن منابع تخصصی فلسفه و علوم انسانی انتشارات سمت را فراهم کرده است. سفارش «علوم انسانی اسلامی: معنا، مبنا و نظریه‌ها» را در آژانس کتاب ثبت کنید و این منبع دانشگاهی را در کتابخانه خود داشته باشید.
