کتاب چرا فیلسوفان نمی توانند بخندند

کتاب چرا فیلسوفان نمی توانند بخندند نوشته کاترین فروزه با ترجمه علی سیاح, توسط انتشارات چشمه با موضوع فلسفه، جنبه های روانشناسی، تاریخ فلسفه به چاپ رسیده است.

فیلسوف در زندگی روزمره غالباً بی‌دست‌وپا ظاهر می‌شود. با این حال، افلاطون این ناشی‌گری او در امور دنیوی را می‌ستاید، چرا که نشان‌دهنده‌ی توجه فیلسوف به دغدغه‌های والا و معنوی است. به زعم افلاطون، فیلسوف خواهان والاترین خدایان است و حتی شایسته‌ی جانشینی آن‌ها:

«تئودوروس، نه امکان دارد که شرارت از بین برود، زیرا همواره چیزی برخلاف نیکی وجود دارد؛ و نه امکان دارد که در آسمان منزل داشته باشد. به همین دلیل انسان باید هر چه سریع‌تر از زمین به آسمان بگریزد؛ و گریختن یعنی آن‌که انسان تا حد امکان به خدا شباهت یابد، و انسان زمانی به خدا شبیه می‌شود که عادل، پاکدامن و خردمند شود.»

در فلسفه‌ی افلاطون، تنشی نهفته است که می‌تواند موضع دوپهلوی او در رابطه با کمدی را توضیح دهد. انسان باید بی‌تعلقی خدایان را تقلید کند تا مطمئن شود روحش اشتیاق‌ها و امیالش را به‌درستی سامان می‌دهد. تنها فیلسوف می‌داند چگونه لذت را مهار و نظم دهد. افلاطون تأکید می‌کند که فیلسوف تنها زندگی خردورزانه را دنبال می‌کند؛ زندگی‌ای «عاری از لذت و الم، خدای‌گونه‌ترین زندگی.»

با این حال، خوانشی دقیق نشان می‌دهد که خدای‌گونه‌ترین زندگی از جهتی کمیک‌ترین زندگی دنیوی نیز هست. آریستوفان در توصیف سقراط کاملاً درست گفته است: سامان دادن روح به هیچ‌رو قابل‌مقایسه با جهان سیاست و جامعه نیست و به همین دلیل، فیلسوف چهره‌ای کمیک و در عین حال تراژیک دارد و همواره در این جهان سردرگم باقی می‌ماند.