کتاب ماهیت و کارکردهای تفکر نقادانه و خلاقانه

کتاب ماهیت و کارکردهای تفکر نقادانه و خلاقانه نوشته ریچارد پل، لیندا الدر با ترجمه مهدی خسروانی, توسط انتشارات نشرنو به چاپ رسیده است.

موضوع کتاب: روانشناسی و فلسفه، منطق، تفکر نقادانه، خلاقیت

رابطۀ میانِ جنبۀ خلّاقانه و جنبۀ نقادانۀ تفکر غالباً به‌درستی فهمیده نمی‌شود. این بدفهمی تا حدود زیادی نتیجۀ تصویری است که رسانه‌های گروهی از اشخاصِ خلّاق و نقّاد عرضه می‌کنند. رسانه‌ها همواره شخصِ خلّاق را شبیه یک دانشمند خل‌وضع نشان می‌دهند که قدرت تخیل بالایی دارد و خودجوش، هیجانی، و سرچشمۀ اندیشه‌های نادر است، اما غالباً در عالمی دیگر سیر می‌کند و از واقعیت‌های روزمره فاصله دارد. در عوض، شخصِ نقّاد را، به‌غلط، شخصی صرفاً ایرادگیر، شکّاک، منفی‌نگر، خرده‌گیر، انعطاف‌ناپذیر، و عیب‌جو نشان می‌دهند. در نگاه اول به نظر می‌رسد که تفکر نقادانه و تفکر خلاقانه با هم ارتباطی ندارند یا حتی در تضاد با یکدیگرند. ظاهر قضیه این است که تفکر نقادانه خودآگاه و قابل آموزش است و تفکر خلاقانه ناخودآگاه و غیر قابل آموزش. این دیدگاه کاملاً غلط نیست، اما بهرۀ بسیار اندکی از حقیقت دارد. حقیقتِ نهفته در دیدگاه یادشده این است که هیچ شیوۀ شناخته‌شده‌ و مشخصی برای ایجاد خلاقیت نبوغ‌آمیز در افراد وجود ندارد. با این حال، راه‌هایی برای آموزش همزمان تفکر نقادانه و خلاقانه وجود دارد.

 این کتاب رابطۀ میان وجه خلاقانه و وجه نقادانۀ تفکر را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که تفکر نقادانه و خلاقانه نیازمند یکدیگرند. همچنین نشان می‌دهد که ذهن‌های بزرگ در نتیجۀ به‌کارگیری همزمان تفکر نقادانه و خلاقانه پدید آمده‌اند.

معرفی مباحث کتاب تفکر نقادانه و خلاقانه

1. جدایی ناپذیر بودن اندیشه خلاقانه و سنجشگرانه
2. لزوم تفکر خلاقانه برای سنجشگرانه اندیشی
3. اندیشیدنی که به منطق امور پی می برد
4. استدلال به عنوان یک فعل خلاقانه
5. نبوغ خلاقانه استثناست
6. خلاقیت، نبوغ و مفهوم های مرتبط با آنهاپنبوغ تنگ نظرانه
7. میان کنش استعدادهای مادرزادی محیط و خودانگیزش
8. و..